គំនិតផ្តើម
«អំណោយរបស់ធម្មជាតិ ចាប់ផ្តើមពីដំណើរការរស់នៃធម្មជាតិ មុននឹងក្លាយជាប្រយោជន៍សម្រាប់មនុស្ស។»
វិចារណកថា
ព្រៃឈើមានឥទ្ធិពលលើទឹក និងអាកាសធាតុ។ តំបន់ដីសើមជួយស្តុកទឹក និងទ្រទ្រង់ធនធានជលផល។ សត្វជួយលម្អង ជួយឱ្យរុក្ខជាតិបន្តពូជ។ សារពាង្គកាយក្នុងដី ជួយបង្វិលសារធាតុចិញ្ចឹមក្នុងវដ្តធម្មជាតិ។ មុខងារអេកូឡូស៊ីទាំងនេះ កើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ទោះបីមនុស្សយើងបានមើលឃើញ យកចិត្តទុកដាក់ ឬមិនបានដឹងអំពីវាក៏ដោយ។
នៅពេលមុខងារណាមួយរបស់ធម្មជាតិ រួមចំណែកដល់សុខុមាលភាពរបស់មនុស្ស វាអាចត្រូវបានហៅថា «សេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី» (ecosystem services)។ ជាទូទៅ សេវាកម្មទាំងនេះរួមមាន សេវាផ្គត់ផ្គង់ ដូចជា អាហារ និងវត្ថុធាតុដើម; សេវាគ្រប់គ្រង និងរក្សាតុល្យភាព ដូចជា ការកាត់បន្ថយទឹកជំនន់ ឬការគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុ; សេវាវប្បធម៌ ដូចជា ការកម្សាន្ត តម្លៃផ្លូវចិត្ត និងអត្ថន័យខាងស្មារតី; ព្រមទាំងដំណើរការគាំទ្រផ្សេងៗ ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ទាំងនោះ។
ការប្រើគំនិតអំពី «សេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី» ជួយឱ្យអ្នករៀបចំផែនការ និងអ្នកសម្រេចចិត្ត អាចដាក់តម្លៃ និងតួនាទីរបស់ធម្មជាតិចូលក្នុងការពិចារណា។ តំបន់ដីសើមមួយ អាចមានតម្លៃលើសពីតម្លៃដីដែលវាកាន់កាប់ ប្រសិនបើយើងគិតរួមទាំងតួនាទីរបស់វាក្នុងការកាត់បន្ថយទឹកជំនន់ ដំណើរការទឹក ការទ្រទ្រង់ជលផល ជីវចម្រុះ និងតម្លៃវប្បធម៌។
ប៉ុន្តែ ធម្មជាតិមិនមានតម្លៃ ត្រឹមតែព្រោះវាផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់មនុស្សនោះទេ។ ប្រភេទសត្វ រុក្ខជាតិ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី មានអត្ថិភាព និងតម្លៃរបស់វា លើសពីការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស។ បេះដូងបៃតង អាចដឹងគុណចំពោះផលប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងដែលធម្មជាតិផ្តល់ឱ្យយើង ខណៈយើងនៅតែគោរពតម្លៃនូវដែលមាននៅក្នុងជីវិតនីមួយៗដោយខ្លួនវាផ្ទាល់។
សេវាកម្មរបស់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ក៏អាស្រ័យលើស្ថានភាព និងទំហំផងដែរ។ ដើមឈើមួយដើមអាចផ្តល់ម្លប់ និងជួយបន្ថយកម្ដៅក្នុងតំបន់តូចមួយ ប៉ុន្តែបណ្ដាញដើមឈើជាច្រើនក្នុងទីក្រុង អាចមានឥទ្ធិពលលើបរិស្ថាននៃសង្កាត់ទាំងមូល។ តំបន់ដីសើមអាចជួយទប់ ឬចម្រោះសារធាតុបំពុលមួយចំនួន ប៉ុន្តែវាមិនអាចទទួលកាកសំណល់ដោយគ្មានដែនកំណត់បានទេ។ ដូច្នេះ ការហៅធម្មជាតិថាជាអ្នកផ្តល់ «សេវាកម្ម» មិនគួរធ្វើឱ្យយើងយល់ថា យើងមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់វាហួសពីដែនកំណត់អេកូឡូស៊ីឡើយ។
ផលប្រយោជន៍ និងបន្ទុកដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិ ក៏មិនតែងតែត្រូវបានបែងចែកដោយយុត្តិធម៌ដែរ។ សហគមន៍មួយអាចជាអ្នកថែរក្សាព្រៃឈើ ខណៈអ្នកប្រើប្រាស់នៅទីឆ្ងាយជាអ្នកទទួលបានទឹក។ គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍មួយអាចទទួលបានប្រាក់ចំណេញពីធនធានមួយ ខណៈប្រជាជនមូលដ្ឋានបាត់បង់សិទ្ធិ ឬលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ធនធាននោះ។ គោលនយោបាយដែលមានយុត្តិធម៌ គួរទទួលស្គាល់អ្នកដែលកំពុងថែរក្សាធនធាន សិទ្ធិរបស់សហគមន៍ និងផលប៉ះពាល់ដែលមិនស្មើគ្នា។
ការវាយតម្លៃធម្មជាតិអាចប្រើតម្លៃជាប្រាក់ជាផ្នែកមួយនៃការគណនា ប៉ុន្តែ មិនមែនគ្រប់តម្លៃទាំងអស់អាចបម្លែងទៅជាតម្លៃប្រាក់បានទេ។ ទីកន្លែងដែលមានភាពសក្ការៈ អត្តសញ្ញាណរបស់សហគមន៍ ការរស់រានរបស់ប្រភេទជីវិត និងលទ្ធភាពសម្រាប់អនាគត មានអត្ថន័យដែលការគណនាជាលេខធម្មតា មិនអាចវាស់វែងបានពេញលេញ។
ក្នុងសប្តាហ៍នេះ យើងបានស្វែងយល់អំពីបណ្ដាញអាហារក្នុងដី លម្អងផ្កា ការសាយភាយគ្រាប់ពូជ ការប្រមាញ់ ការប្រកួតប្រជែង កិច្ចសហការ និងការស្តារឡើងវិញ។ ទំនាក់ទំនងទាំងនេះ រួមគ្នាបង្កើតជាមុខងារដែលទ្រទ្រង់ទាំងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងសង្គមមនុស្ស។
អំណោយរបស់ធម្មជាតិ មិនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជីវិតមួយប្រភេទដែលរស់នៅឯកោនោះទេ។ អំណោយទាំងនោះ កើតចេញពីបណ្ដាញនៃជីវិតទាំងមូល។
នៅពេលយើងទទួលបានទឹកស្អាត អាហារ ម្លប់ សម្រស់ ឬការការពារពីទេសភាពធម្មជាតិដែលមានសុខភាពល្អ សូមឱ្យការដឹងគុណរបស់យើងធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅរកដំណើរការ និងជីវិតទាំងឡាយ ដែលបានរួមចំណែកបង្កើតផលប្រយោជន៍ទាំងនោះ។ ហើយបន្ទាប់មក សូមឱ្យការដឹងគុណនោះ ត្រឡប់ទៅធម្មជាតិវិញក្នុងទម្រង់ជា ការថែរក្សា និងការទទួលខុសត្រូវ។
ការថែរក្សានោះ អាចមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា ដូចជា ការផ្តល់សំណងសមស្រប ការការពារតាមផ្លូវច្បាប់ ការគាំទ្រសហគមន៍ ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ ឬការប្រព្រឹត្តចំពោះធម្មជាតិដោយការគោរព។ របៀបតបស្នងអាចខុសគ្នាទៅតាមបរិបទ ប៉ុន្តែគោលការណ៍មួយនៅតែដដែល៖ អ្នកដែលទទួលផលប្រយោជន៍ មិនគួរមើលរំលងតម្លៃ និងបន្ទុកដែលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងមនុស្សដែលកំពុងការពារវា ត្រូវទទួលរ៉ាប់រងឡើយ។
សាលារៀនក៏អាចអនុវត្តការតបស្នងនេះបាន តាមរយៈការថែរក្សាដើមឈើដែលផ្តល់ម្លប់ កាត់បន្ថយសម្ពាធលើធនធានទឹកក្នុងតំបន់ ទទួលស្គាល់ការងាររបស់អ្នកដែលថែរក្សាបរិស្ថាន និងគាំទ្រកិច្ចការអភិរក្សរបស់សហគមន៍។ ការដឹងគុណនឹងមានអត្ថន័យពិតប្រាកដ នៅពេលវាបម្លែងឥរិយាបថ និងសកម្មភាពរបស់យើង។
ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា
ការដឹងគុណ គឺជាការមើលឃើញ និងទទួលស្គាល់ហេតុ និងបច្ច័យទាំងឡាយ ដែលនៅពីក្រោយផលប្រយោជន៍ដែលយើងទទួលបាន។ ប្រាជ្ញាជួយការពារកុំឱ្យការទទួលអំណោយ ក្លាយទៅជាអារម្មណ៍ថា យើងមានសិទ្ធិទទួលវាដោយគ្មានដែនកំណត់។ ការទទួលអំណោយពីធម្មជាតិដោយការទទួលខុសត្រូវ មានន័យថា យើងក៏ត្រូវថែរក្សាប្រព័ន្ធធម្មជាតិ និងសហគមន៍មនុស្ស ដែលបានរួមចំណែកផ្តល់អំណោយទាំងនោះដល់យើងផងដែរ។
ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
តើមុខងារណាមួយរបស់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដែលកំពុងជួយទ្រទ្រង់គ្រួសាររបស់ខ្ញុំ ទោះបីយើងមិនបានទិញវាពីហាងក៏ដោយ?
សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
សូមជ្រើសរើសផលប្រយោជន៍មួយដែលយើងទទួលបានពីធម្មជាតិ ហើយតាមដានប្រភពរបស់វាត្រឡប់ទៅវិញ តាមរយៈដំណើរការ ឬទំនាក់ទំនងអេកូឡូស៊ីយ៉ាងហោចណាស់ប្រាំ។
ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងទទួលអំណោយពីធម្មជាតិដោយការដឹងគុណ ដោយមិនភ្លេចបណ្ដាញជីវិតដែលបានបង្កើតអំណោយទាំងនោះ។
នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ យើងក៏កំពុងការពារជីវិតទាំងអស់—
រួមទាំងជីវិតរបស់យើងផ្ទាល់ផងដែរ។
