គំនិតផ្តើម
«ជីវិតមួយមិនចាំបាច់ធ្វើឱ្យយើងពេញចិត្ត ទើបមានសិទ្ធិរស់នៅក្នុងពិភពលោកនេះនោះទេ»
មនុស្សយើងងាយនឹងស្រឡាញ់ដើមឈើដែលមានផ្ការីកស្អាត សត្វស្លាបគួរឱ្យស្រឡាញ់ ឬសត្វដែលមានភ្នែកស្រទន់។ ប៉ុន្តែ វាប្រហែលជាពិបាកបន្តិចក្នុងការចូលចិត្តសត្វប្រចៀវ ជន្លេន ពីងពាង ផ្សិត ឬសត្វល្អិត។ ភាវៈរស់ខ្លះធ្វើឱ្យយើងភ័យខ្លាច ឯខ្លះទៀតមើលទៅអាក្រក់ គួរឱ្យធុញ ឬមើលទៅដូចជាគ្មានប្រយោជន៍សោះ។
ប៉ុន្តែនៅក្នុងធម្មជាតិ តម្លៃ ឬប្រយោជន៍ មិនមែនទាល់តែមនុស្សយើងចូលចិត្ត ទើបហៅថាមានប្រយោជន៍នោះទេ។ ជន្លេន និងសត្វល្អិតក្នុងដីជួយកែប្រែដីឱ្យមានជីជាតិ។ ផ្សិតជួយរំលាយរុក្ខជាតិ ឬសត្វដែលងាប់។ សត្វប្រចៀវជួយបណ្តុះលម្អងផ្កា ពង្រាយគ្រាប់ពូជ ឬស៊ីសត្វល្អិត។ ឯសត្វពីងពាងជួយដេញស៊ីសត្វល្អិតតូចៗមិនឱ្យមានច្រើនពេក។
គ្មានសត្វណាមួយដែលកើតមកសម្រាប់តែប្រយោជន៍តែមួយមុខនោះទេ ហើយធម្មជាតិក៏មិនមែនជាម៉ាស៊ីនដែលបង្កើតអ្វីៗមកសម្រាប់តែបម្រើមនុស្សយើងដែរ។ ភាវៈរស់នីមួយៗប្រឹងប្រែងរស់ និងបន្តពូជតាមរបៀបរបស់វា ហើយតាមរយៈសកម្មភាពទាំងនោះ វាបានជួយទ្រទ្រង់ជីវិតផ្សេងទៀតជាច្រើនស្ទើររាប់មិនអស់។
យើងក៏ត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតដែរថា សត្វខ្លះអាចនាំជំងឺ បំផ្លាញដំណាំ ឬបង្កផលប៉ះពាល់។ ការគោរពជីវិតផ្សេងៗ មិនមែនមានន័យថា ឱ្យយើងចោលបោះបង់ ឬបំភ្លេចចោលសុវត្ថិភាពខ្លួនឯងនោះទេ។ វាគ្រាន់តែប្រាប់ឱ្យយើងដោះស្រាយដោយប្រើ «ចំណេះដឹង និងការប្រុងប្រយ័ត្ន» ហើយចៀសវាងការធ្វើបាប ឬសម្លាប់ពួកវាដោយមិនចាំបាច់។ យើងអាចសួរអ្នកជំនាញបាន ជំនួសឱ្យការធ្វើសកម្មភាពដោយសារតែភាពភ័យខ្លាច។
ដូច្នេះ ពាក្យថា «គ្រប់ភាវៈរស់ទាំងអស់សុទ្ធតែមានគោលបំណង» គឺជាមេរៀនបង្រៀនឱ្យយើងចេះដាក់ខ្លួន។ យើងប្រហែលជាមិនទាន់យល់ពីតួនាទីរបស់សត្វខ្លះនៅឡើយទេ។ អ្វីដែលមើលទៅគ្មានប្រយោជន៍សម្រាប់យើង អាចជាអ្វីដែលខ្វះមិនបានសម្រាប់ជីវិតមួយផ្សេងទៀត។
មេរៀននេះក៏ត្រូវយកមកប្រើជាមួយមនុស្សយើងដែរ។ យើងមិនត្រូវឱ្យតម្លៃមនុស្សតែលើ «ប្រយោជន៍» ដែលគេផ្តល់ឱ្យយើងនោះទេ។ មនុស្សគ្រប់រូបសុទ្ធតែមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងមានកន្លែងឈរជើងក្នុងពិភពលោកនេះ។ ភាពចម្រុះនៃធម្មជាតិរំលឹកយើងថា «ភាពខុសគ្នា មិនមែនជាកំហុសនោះទេ»។
លើកក្រោយ បើជួបសត្វតូចមួយ ចូរបង្អង់បន្តិចមុននឹងនិយាយថា «វាគ្មានប្រយោជន៍»។ ឈរមើលពីចម្ងាយដោយសុវត្ថិភាព ហើយសួរខ្លួនឯងថា តើវាស៊ីអ្វី? អ្វីស៊ីវា? ហើយវារស់នៅឯណា? ចិត្តចង់ដឹង ចង់ឃើញ អាចមកជំនួសឱ្យការខ្ពើមរអើមបាន។
ចិត្តដែលស្រឡាញ់ធម្មជាតិ មិនចាំបាច់ត្រូវស្រឡាញ់សត្វគ្រប់ប្រភេទដូចគ្នានោះទេ។ វាគ្រាន់តែរៀន «ទុកលំហឱ្យជីវិតផ្សេងទៀតបានរស់» ការពារជម្រក ចៀសវាងការសម្លាប់ផ្តេសផ្តាស និងទទួលស្គាល់ថា ផែនដីនេះជាផ្ទះរួមរបស់ភាវៈទាំងអស់។
ការគោរព ចាប់ផ្តើមដោយការបណ្តោយឱ្យ «ការចង់ដឹង ចង់ឃើញ» មានទំហំធំជាង «ភាពភ័យខ្លាច»។
ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា
យើងអាចផ្សាយមេត្តាចិត្តទៅកាន់សត្វលោកទាំងអស់បាន រួមទាំងសត្វដែលយើងមើលទៅមិនស្អាត ឬមិនស្និទ្ធស្នាលផងដែរ។ នេះមិនមែនជានិមិត្តរូបនៃការបោះបង់ចោលសុវត្ថិភាពនោះទេ ប៉ុន្តែជាការលុបបំបាត់ «ការស្អប់ខ្ពើមដែលមិនចាំបាច់»។
ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
តើមានសត្វ ឬរុក្ខជាតិណាខ្លះដែលខ្ញុំធ្លាប់មើលរំលង ឬស្អប់វា ដោយសារតែខ្ញុំមិនទាន់យល់ពីវា?
សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
រកមើលសត្វ ឬរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកដែលអ្នកមិនធ្លាប់ស្គាល់មួយ ហើយរៀនសូត្រពីការពិត ២ យ៉ាងអំពីវា។ (កុំប៉ះពាល់ ឬរំខានវាឱ្យសោះ)។
ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងមើលជីវិតដែលខ្ញុំមិនធ្លាប់ស្គាល់ ដោយភាពចង់ដឹង ការដាក់ខ្លួន និងការគោរព។
«នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងអស់—រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ»
