គំនិតផ្តើម
«ទីផ្សារទាំងអស់សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើមូលដ្ឋានគ្រឹះ ដែលទីផ្សារខ្លួនឯងមិនបានបង្កើតឡើង»។
វិចារណកថា
កសិកម្មពឹងផ្អែកលើដី ទឹក អាកាសធាតុ ការជួយលម្អងផ្កាពីសត្វល្អិត គ្រាប់ពូជ និងចំណេះដឹងអំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ វិស័យជលផលពឹងផ្អែកលើទីជម្រករបស់មច្ឆជាតិ គុណភាពទឹក ខ្សែច្រវាក់អាហារ និងសមត្ថភាពបន្តពូជឡើងវិញរបស់ធនធានជលផល។ ចំណែកឯទីក្រុងវិញ ក៏ត្រូវការតំបន់ប្រភពទឹក វត្ថុធាតុដើម ថាមពល និងលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិដែលមានស្ថិរភាពផងដែរ។ ទាំងអស់នេះបង្ហាញថា សេដ្ឋកិច្ចមិនមែនជាប្រព័ន្ធដែលស្ថិតនៅដាច់ដោយឡែកពីធម្មជាតិឡើយ ប៉ុន្តែជាផ្នែកមួយដែលពឹងផ្អែកលើធម្មជាតិទាំងស្រុង។
អ្នកសេដ្ឋកិច្ចខ្លះប្រើពាក្យថា «មូលធនធម្មជាតិ» ដើម្បីសំដៅលើព្រៃឈើ ទន្លេ ដី រ៉ែ ជីវចម្រុះ និងទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិផ្សេងៗទៀត។ ពាក្យនេះជួយឱ្យអ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តយល់ឃើញថា ការធ្វើឱ្យធម្មជាតិខូចខាត មិនត្រឹមតែបង្កផលប៉ះពាល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចកាត់បន្ថយអត្ថប្រយោជន៍ដែលមនុស្សនឹងទទួលបាននៅថ្ងៃអនាគតផងដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រើពាក្យថា «មូលធនធម្មជាតិ» ក៏មានដែនកំណត់របស់វាដែរ។ ធម្មជាតិមិនមែនគ្រាន់តែជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលអាចវាស់វែងជាប្រាក់ ឬជាកម្មសិទ្ធិសម្រាប់មនុស្សយកទៅប្រើប្រាស់តាមចិត្តនោះឡើយ។ ប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិមួយ ទីកន្លែងសក្ការៈមួយ ឬទេសភាពធម្មជាតិដែលបន្សល់ទុកពីបុព្វបុរស អាចមានតម្លៃដ៏ជ្រាលជ្រៅ ដែលមិនអាចជំនួសបាន ហើយក៏មិនអាចកំណត់ជាតម្លៃប្រាក់បានដែរ។ ដូច្នេះ ការគណនាអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីធម្មជាតិ គួរតែជួយពង្រីកការយកចិត្តទុកដាក់ និងការថែរក្សាធម្មជាតិ មិនមែនបង្រួមតម្លៃរបស់ធម្មជាតិឱ្យនៅត្រឹមតែប្រាក់កាសនោះទេ។
ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលមានសុខភាពល្អ អាចជួយបង្កើនផលិតភាព និងកាត់បន្ថយការចំណាយ។ តំបន់ដីសើមអាចជួយគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ ព្រៃឈើមានឥទ្ធិពលលើប្រព័ន្ធទឹក ដើមឈើក្នុងទីក្រុងជួយកាត់បន្ថយកម្ដៅ ហើយដីដែលមានគុណភាពល្អក៏ជួយទ្រទ្រង់ទិន្នផលកសិកម្មផងដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការបំផ្លាញធម្មជាតិអាចបង្កឱ្យមានការចំណាយលាក់កំបាំងជាច្រើន ដូចជា ការចំណាយលើការព្យាបាលជំងឺ ការបាត់បង់ថ្ងៃធ្វើការ គ្រោះមហន្តរាយ និងការធ្លាក់ចុះនៃជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ការចំណាយទាំងនេះច្រើនតែលេចឡើងនៅពេលក្រោយ ឬធ្លាក់ទៅលើមនុស្សនៅទីកន្លែងផ្សេង។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនមួយអាចទទួលបានប្រាក់ចំណេញពីសកម្មភាពរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមដងទន្លេផ្នែកខាងក្រោម បែរជាត្រូវទទួលរងការចំណាយដោយសារទឹកកខ្វក់។ ដូចគ្នានេះដែរ ផលិតផលមួយអាចមានតម្លៃថោកនៅលើទីផ្សារ ព្រោះការចំណាយពិតប្រាកដមួយចំនួនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មករ សុខភាព សំណល់ ឬអាកាសធាតុ ត្រូវបានទុកឱ្យអ្នកដទៃទទួលបន្ទុកជំនួស។
វិបុលភាពដែលចាក់ឫសក្នុងធម្មជាតិ ទាមទារឱ្យយើងមើលឃើញប្រព័ន្ធទាំងមូល មិនមែនគិតតែពីផលប្រយោជន៍ដែលទទួលបានភ្លាមៗនោះទេ។ វាមានន័យថា យើងត្រូវការពារប្រភពធនធាន ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិ តាមដានដែនកំណត់នៃការប្រើប្រាស់ និងទទួលស្គាល់តួនាទីរបស់មនុស្សដែលខិតខំថែរក្សាធនធានទាំងនេះ ដើម្បីឱ្យអត្ថប្រយោជន៍ពីធម្មជាតិអាចបន្តទៅថ្ងៃអនាគត។
ការយកចិត្តទុកដាក់បែបនេះ មិនមានន័យថា យើងត្រូវទុកធម្មជាតិឱ្យនៅដដែល ដោយមិនអាចប្រើប្រាស់ ឬប៉ះពាល់បានទាល់តែសោះនោះឡើយ។ សង្គមមនុស្សត្រូវការលំនៅឋាន ផ្លូវថ្នល់ ថាមពល អាហារ និងវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ការរស់នៅ និងការអភិវឌ្ឍ។ សំណួរសំខាន់គឺថា តើយើងអាចបំពេញតម្រូវការទាំងនេះដោយរបៀបណា ដើម្បីចៀសវាងការបាត់បង់ធនធានដែលមិនចាំបាច់ ស្ដារឡើងវិញនូវអ្វីដែលបានខូចខាត និងរក្សាជម្រើសសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ?
ការវិនិយោគលើធម្មជាតិអាចបង្កើតឱកាសការងារជាច្រើន តាមរយៈការស្ដារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ កសិកម្ម ការគ្រប់គ្រងទឹក ការតាមដានបរិស្ថាន ទេសចរណ៍ និងការបង្កើនភាពបៃតងនៅតាមទីក្រុង។ ប៉ុន្តែការងារទាំងនេះត្រូវមានសុវត្ថិភាព ត្រូវការជំនាញសមស្រប ផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលដោយយុត្តិធម៌ និងផ្សារភ្ជាប់ជាមួយផែនការអភិវឌ្ឍន៍ដែលអាចបន្តបានយូរអង្វែង។
សិស្សានុសិស្សក៏អាចហ្វឹកហាត់ការគិតគូរអំពីតម្លៃធម្មជាតិបានដែរ ដោយសាកល្បងស្វែងរកប្រភពដើមនៃសេវាកម្មមួយដែលខ្លួនប្រើប្រាស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ឧទាហរណ៍ ទឹកស្អាតដែលយើងប្រើប្រាស់ អាចពឹងផ្អែកលើបណ្តាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តកម្មទឹក ប៉ុន្តែក៏ពឹងផ្អែកលើប្រភពទឹកដែលបានការពារ និងតំបន់រងទឹកភ្លៀងដែលមានដំណើរការល្អផងដែរ។
ទីផ្សារអាចកំណត់តម្លៃប្រាក់សម្រាប់ទឹកស្អាតដែលបានផ្គត់ផ្គង់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែទីផ្សារមិនមែនជាអ្នកបង្កើតទឹកភ្លៀងឡើយ។
វិបុលភាពពិតប្រាកដចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលយើងចងចាំថា រាល់សកម្ម ភាពសេដ្ឋកិច្ចសុទ្ធតែមានមូលដ្ឋានគ្រឹះដែលទ្រទ្រង់វា ហើយយើងត្រូវការ ពារអ្វីៗដែលមិនអាចផលិតឡើងវិញបាន បន្ទាប់ពីវាបាត់បង់ទៅ។
ការការពារនេះទាមទារឱ្យមានថវិកា ច្បាប់ បុគ្គលិកដែលមានជំនាញ ការចូលរួមថែរក្សាពីសហគមន៍ និងការតាមដានរយៈពេលវែង។ មូលដ្ឋានគ្រឹះធម្មជាតិអាចរក្សាសុខភាពល្អបាន លុះត្រាតែមានការថែរក្សាយ៉ាងសកម្ម និងជាប្រចាំ មិនមែនគ្រាន់តែការកោតសរសើរចំពោះសម្រស់ធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ។
តាមការពិចារណាបែបព្រះពុទ្ធសាសនាៈ
ការដឹងគុណ មិនមែនមានន័យថា យើងគ្រាន់តែអរគុណចំពោះអ្នកដែលផ្តល់អ្វីមួយឱ្យយើងដោយផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការមើលឃើញដល់ហេតុ និងបច្ច័យទាំងឡាយ ដែលបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យអំណោយនោះកើតមានឡើង។
ចំណែកឯភាពបន្ទាបខ្លួន បង្រៀនឱ្យយើងចងចាំថា ទ្រព្យសម្បត្តិ និងវិបុលភាពរបស់មនុស្ស ពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធធម្មជាតិជាច្រើន ដែលមនុស្សមិនមែនជាអ្នកបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯងនោះឡើយ។
ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
តើមូលដ្ឋានគ្រឹះធម្មជាតិអ្វីមួយ ដែលកំពុងទ្រទ្រង់ផ្នែកសំខាន់មួយនៃសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងសហគមន៍ ឬមូលដ្ឋានដែលខ្ញុំរស់នៅ?
សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
ជ្រើសរើសមុខរបរ ឬអាជីវកម្មមួយ រួចស្វែងរកលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិយ៉ាងតិចប្រាំ ដែលមុខរបរ ឬអាជីវកម្មនោះពឹងផ្អែកលើ។ បន្ទាប់មក កំណត់លក្ខខណ្ឌធម្មជាតិមួយដែលត្រូវការការការពារជាចាំបាច់។
ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
«ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំប្តេជ្ញាឱ្យតម្លៃ និងគោរពដល់មូលដ្ឋានគ្រឹះធម្មជាតិដ៏មានជីវិត ដែលទ្រទ្រង់វិបុលភាពគ្រប់រូបភាពឱ្យស្ថិតស្ថេរបានយូរអង្វែង»។
ការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងឡាយ
—រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ។»
